GENİŞ-BAND ÇOKLU ORTAM AĞLARI

(Broadband Multiple Access Network-BMAN)

1. GİRİŞ

Bir önceki bültenimizde dar-bandlı kablosuz yerel erişim şebekeleri (WLL, Wireless Local Loop)

anlatılmıştı. Bu bültende de geniş-bandlı WLL şebekelerine de çözüm getiren, ETSI BMAN

(Broadband Multiple Aceess Network) proje çalışmaları anlatılacaktır.

ETSI'de Nisan 1997'de ilk çalışmalarına başlayan BRAN projesi hem

geniş-band sabit radyo erişim sistemlerini (Wireless Local Loop gibi) hem de geniş-band yerel alan şebekelerini

(HIPERLAN'lar) kapsar. Ancak, burada uygulama olarak kurumumuzu

daha çok ilgilendiren geniş-band sabit radyo erişim şebekeleri üzerinde durulacaktır.BRAN projesinde geniş-band

sabit radyo erişim sistemleri kısaca 'HIPERACCESS' olarak adlandır

ılmıştır. Bu yazıda da 'HIPERACCESS' terimi kullanılacaktır. Diğer yandan, geniş-band terimi 2 Mbit/s'den daha

yüksek data hızlarını aboneye sağlayabilen sistemleri belirtmek için kullanılacaktır .

2. YENİ TELEKOMÜNİKASYON SERVİSLERİNE DUYULAN İHTİYAÇ

Abonelerin kullandıkları telekomünikasyon servisleri artık değişme aşamasına gelmiştir.

Bu değişim yavaş veya hızlı aşağıdaki nedenlerden dolayı olacaktır;

-Abonelerin internet, multimedya ve video gibi servislere duydukları ihtiyacın gidererek artması.

-Mevcut geleneksel telefon servis sağlayıcıları ile rekabet için telekomünikasyon endüstrisinin yeni servisler sağlaması.

-Mevcut PTO'ların (Public Telecommunication Operator) bu senaryolara karşılık vermesi.

Geniş-band servislere artan ihtiyaçtan dolayı WLL sistemlerinin yetersiz kalacağı ve bu

sorunun BRAN HIPERACCESS ile aşılması beklenmektedir. Geniş-bandlı sistemler,eğer uygun

olarak tasarlanırlarsa mevcut kapasite kullanıcı talebine ve şebekelerdeki var olan

kaynaklara göre etkin olarak tahsis edilebilir. Buradaki önemli nokta aboneye sağlanan

servis band-genişliğinin sabit olmayıp abonenin ihtiyacına göre olmasıdır.

ATM (Asynchronous

Transfer Mode) ile bu tasarım sağlanabilmektedir. BRAN sistemi ATM uyumlu olacak ve çok sayıda kullanıcıya bir veya daha fazla geniş-band kanal servisi sağlayacaktır.

Kanalların kapasitesi sabit olmak yerine isteğe göre tahsis edilecektir.BRAN sisteminde ses haberleşmesi yine esas olarak kalacaktır. BRAN şebekesi,POTS (Plain Old

Telephone Service) ve ISDN (Integrated Services Digital Network) servislerini destekleyecektir

3. RAKİP TEKNOLOJİLER

1 . Bakır Çift Üzerinden ADSL/VDSL

Bugün bazı telekomünikasyon operatörleri ADSL (Asymmetric Digital Subscriber Line)ile ilgili

denemelerinde oldukça ilerlemişlerdir ve VDSL'in (Very high speed Digital Subscriber Line)

gelişmesini büyük bir ilgi ile beklemektedirler. Bu sistemler ile 6.5 Mbit/s'den 26 Mbit/s'e

kadar sürekli bir band-genişliğinin sağlanması mümkün olacaktır. Fakat şimdilik ekonomik çözüm olarak gözükmemektedir.

2 . Kablolu Modemler

Kablolu modemler, Internete erişim için dünyanın bazı yerlerinde kullanılmaktadır.Kabloların band-genişliği, dağıtım yükselticileri ve intermodülasyon ürünleri ile ilgili

Sınırlamalar olmaktadır. Kablolu modemler bir veya birkaç video kanalını tek yönlü (yalnız alış) olarak

sistemin küçük bir kısmına, tipik olarak 200 eve dağıtırlar. Kullanıcılar bu kanalları istatistiksel çoklama (statistical multiplexing) tekniği ile paylaşırlar. Sisteme bağlı

olarak 2 ile 30 Mbit/s arasında bir alış (downstream) ve 2 Mbit/s'e kadar veriş (upstream) data hızlarına paket-mod tekniği ile erişirler.

4. BRAN HIPERACCESS İÇİN STRATEJİK GEREKSİNİMLER

Erişim sistemi geniş bir alan üzerinde uygulanabilmelidir (Bir çok hücrelere ihtiyaç duyan geniş bir şehir gibi). Yalnızca sabit servisler sağlanmalıdır ve abone terminali bir bina

yapısına sabit olarak yerleştirilmelidir.

Bir işletmeci BRAN HIPERACCESS erişimini kullanarak rakip geniş-bandlı erişim teknolojilerinin servis kalitesinde ve benzer özelliklerde taşıyıcı servisleri sağlamalıdır

(VDSL gibi).Servis esas olarak ev aboneleri ve küçük-orta büyüklükteki işletmeler için olmalıdır.

ATM ve IP'nin (Internet Protocol) gelecek olan uygulamaları gibi ihtiyaçları desteklemek için yüksek-hız oranlı geniş-bandlı servisleri sağlayabilmelidir.

Sistem ekonomik olarak uygulanabilmelidir. Burada yalnızca baz istasyonları ve abone uç terminalleri maliyetleri değil baz istasyonlarını yerel santrale bağlayan arabirimlerde

dikkate alınmalıdır.

Sistem küçük ve orta işletmecilerin ihtiyaçlarını karşılamalıdır. Bunlar genellikle ev abonelerinden farklı saatlerde servisleri kullanırlar. Böylece verimli olarak şebeke altyapısını kullanabilirler.Bunların dışındaki gereksinimler şunlardır ;

Standart abone donanım arabağlarının desteklenmesi (özellikle ATM)

Uygun şebeke yönetim özelliklerinin desteklenmesi

Şebeke servislerinin ATM ve IP standartlarına uygunluğu

Ekonomik gereksinimleri karşılayacak hücre kapsama alanı ve kapasitesi

Maliyet (özellikle abone donanımı)

Spektrum verimliliği (gereksinimleri ekonomik olarak karşılayabilmek için işletmecilerin

uygun spektrumu kullanabilmesi)

Esnek faturalama seçeneklerinin desteklenmesi

Abone terminalinin kolayca kurulabilmesi

Frekans planlaması için minumum gereksinimin olması

Şebeke kapasitesinin kolayca artırılabilmesi

Mikrodalga frekanslarındaki propagasyon için direk-görüş-açısını (line-of-sight) sağlamadaki güçlükden dolayı ekonomik bir kapsama alanını kapsayacak repetör gereksinimi

5. İŞLETMEYLE İLGİLİ GEREKSİNİMLER

Abone servis profilleri

Abone yoğunluğu ve pazar

LOS/NLOS düzenlemeleri (Line-Of-Sight/None-Line-Of-Sight)

Şebeke yönetimi

Radyo kapsama alanı

Kapasite

Faturalama

Kamu güvenliği (Public Safety)

Tesisat

Çevre koşulları

EMC (Electromagnetic Compatibility)

Bakım

Güç kaynakları

6. BRAN REFERANS MODELİ

Şekil-1'de BRAN geniş-band radyo erişim şebekesinin bir mantıksal

modeli verilmiştir.

Şekil -1: BRAN Şebekesi Genel Sistem Yapısı

Şekilde çevrelenmiş olarak gözüken Radyo Erişim Şebekesi bölümü abone terminali ve lokal santral arasındaki haberleşmeyi sağlar. Genellikle bir telekomünikasyon işletmecisi

tarafından işletilir ve bir yada daha fazla kamu şebekelerine bağlıdır.

BRAN şebekesi görüldüğü gibi ATM'yi desteklemektedir. Diğer, ATM olmayan servisler ise adaptörler ile ATM dışı terminalleri destekleyecektir.

Bu yolla aşağıda belirtilen şebekelerin bir veya daha fazlasına erişmek mümkündür.

PSTN (Public Switched Telecommunication Network) şebekeleri

ATM şebekeleri

ISDN şebekeleri

IP şebekeleri

BRAN şebekesi şu elemanlardan oluşmaktadır:

Radyo Kontrol Ünitesi (RCU): V5 yada VB5 gibi standartlara uyumlu olarak,arabağ 1 (IF1) vasıtasıyla yerel santral ve BRAN şebekesi arasındaki bağlantıyı karşılar.

Esas görevi BRAN şebekesi boyunca trafiğin yönlendirilmesini kontrol etmektir. Bu görev Radyo

Terminalleri (RT) arasında alternatif olarak farklı yönlendirmelerin sağlanmasını ve lokal

şebeke tıkanıklığı, hata ve direk görüş açısı (LOS) yollarının engellenmesi. RCU, birçok Radyo Kümesi (RH) ile arabağ 2'ye (IF2) bağlı olarak noktadan noktaya hatlarla(fiber, bakır, mikrodalga gibi) haberleşir. Ayrıca RCU, arabağ 5 (IF5)

vasıtasıyla OA&M(Operation, Administration and Maintenance) bilgisini Şebeke Yönetim Sistemine

(EMS) sağlar.

Radyo Kümeleri (RH): BRAN şebekesinin servis bölgesini kaplayacak şekilde dağılmışlardır.

Bunlar arabağ 3 (IF3) vasıtasıyla radyo uç noktaları (RT) , radyo repetörleri(RR) veya RT ve RR'lerin her ikisininde görevini birleştiren (RT/RR) üniteleriyle haberleşir.

Radyo Uç Noktası (RT): RH'lerle havadan haberleşmeyi sağlar (bir veya daha fazla radyo repetörü üzerinden olabilir). Abone terminaline sabit bağlantılar sağlar ve normalde abone

binasında bulunur. Bir RT'ye birden fazla terminal bağlanıp desteklenebilir.

ATM terminalleri doğrudan arabağ 4'de (IF4) desteklenecektir. ATM dışı terminaller uygun bir terminal adaptörü ile desteklenebilir. Şebeke tasarımına göre herbir RT, arabağ 3'e bağlı olarak

bir Radyo Kümesi (RH) ile doğrudan yada bir Radyo Repetörü (RR) üzerinden haberleşir.

Radyo Repetörleri (RR) : BRAN şebekesinin kapsama alanını genişletmek için RH ile RT arasında

tekrarlayıcı olarak kullanılırlar.

IF1 BRAN ve lokal santral arasındaki arabağ (V5 veya VB5 standartları gibi)

IF2 RCU:RH arabağı

IF3 Hava arabağı

IF4 ATM kullanıcısı ve şebeke arabağı

IF5 Yönetim arabağı

7. SONUÇ

Tüm telekom işletmecileri artık, 21. yüzyılın başlarında evlere kadar geniş-

bandlı servisleri

ekonomik olarak sunmayı hedeflemekteler ve bunu gerçekleştirmek için değişik yerel erişim şebeke alternatiflerini düşünmekteler. Bu çerçevede alternatiflerden birisi olan ETSI BRAN

Proje çalışmaları çok yakından takip edilmektedir.

BRAN 1997 yılında bir ETSI projesi olarak kabul edilmiş ve standartlarının geliştirilmesine başlanmıştır. BRAN hizmetten bağımsız bir radyo erişim ağı veya sistemi olarak değerlendirilmelidir.

Pazar isteklerinin iletişim endüstrisini çok hızlı bir biçimde çoğul-ortam uygulamalarına yöneltmesi ve ileri enformasyon hizmetlerini sunmaya zorlaması geniş bantlı radyo erişim ağlarının (veya sistemlerinin) standartlaştırılıp geliştirilmesini hızlandırmıştır. Zaten, hizmet temin ediciler (service providers) müşterilerine erişmek için ucuz, rekabet edebilen ve radyo erişim teknolojisi esasına dayalı yeni teknolojiler denemektedirler.

BRAN projesinin amacı yukarda belirtilen gereksinimleri karşılayabilen ve hizmetten bağımsız geniş bantlı radyo erişim ağlarının geliştirilmesi için gerekli standartları geliştirmektir.

Bu geniş bantlı radyo erişim ağları, gerek mevcut hizmetleri (PSTN ve ISDN) ve gerekse gelecekteki hizmetleri (B-ISDN) etkili bir biçimde taşıyabilme ve eriştirme yeteneklerine sahip olmalıdırlar. En azından 25Mbps hızındaki kullanıcı ağ arabağlantısında devre anahtarlamalı, paket anahtarlamalı ve ATM protokolleri (transport protocols) desteklenmelidir. BRAN günümüzde konutlarda ve iş yerlerinde kullanılan telli erişim sistemlerinden ADSL, VDSL ve kablolu modemlere bir alternatif ve rakip sistem olarak geliştirilmektedir.

BRAN RFA (Radio Fixed Access) ve CPA (Cordless Premises Access) sistemlerim (veya erişim ağlarını) tanımlarken ve standartlarım belirlerken aşağıdaki hedefleri de yerine getirmeyi amaçlamaktadır

- 25 Mbps'ten 155 Mbps'e varan erişim hızı,

- 50 m yarıçaplı bir alandan 15 km yarıçaplı bir alana kadar erişim alanı,

- Ana ağdan (core network) bağımsız bir yapı.

BRAN projesinin hedefi tüm projeyi ise 2005 yılında tamamlamaktır.

Geniş bandlı sayısal ses ve görüntü iletimi

Bugünkü dünya iletişimi, telefon bazlı sistemlerden, tüm dünyanın sayısal servis ağlarına doğru çok çabuk bir şekilde gelişmektedir. 20. yy'da telefon servisi, iletişimde en önemli metotlardan biri olmuştur. Telefon ağları ses sinyallerini iletmek için dizayn edilmesine rağmen, diğer teknolojilerin baskısıyla veri iletimi, faks ve video iletimlerini de içine almıştır.

Bilgisayarlar veriyi sayısal olarak göndermeye başladığında, sistemler arasındaki bağlantılar için telefon ağlarında mantıksal paket çerçevesini sağlamışlardır. Telefon servisi birçok iş ve evlere bağlantıyı sağladığından telefon ağları PC iletişimi için idealdi. Telefon ağları için problem, ses verisi olmayan sinyalleri, ses devreleri üzerinde çevirme işleminde oluyordu.

Bilgisayarlar sayısal formatta ve telefon ağları analog formatta iletişim yaptığından, iletilen sinyaller modemler tarafından çevrilmek zorundaydı ve hala zorundadırlar. Teknoloji göstermiştir ki, bir ağdan sayısal iletişimle ses sinyallerini taşımak için, analog bilgiyi sayısala çevirmek kolaydır. Aktüel olarak kullanılan ses içinde, veri ve videonun hepsi sayısala dönüştürülebilmekte ve aynı ağ üzerinden taşınabilmektedir. Bugün görülen ana mücadele şu anki mevcut ulusal ağların çoğu ses sinyallerini taşımak için dizayn edilmesindedir. Video konferans ve LAN gibi servislere göre büyük miktarda iletişim ihtiyacı görülmekte ve bu yeni servisler 100Kbps'dan Megabit veya daha fazla iletişim hızlarına ihtiyaç duymaktadır.

Sayısal sinyalleri ileten bir ağı oluşturmanın maliyet etkisini ortadan kaldırmak için modern iletişim teknolojileri kullanılmaktadır. Artık her şeyi iletişim ağlarında sayısala çevirmek zorundayız. Genel kullanımda PC'ler zaten sayısal iletişimi kullanmaktadır ve sadece ses ve videonun sayısala çevrilmesi gerekmektedir.

Geçmiş 20 yılda dünyadaki telefon şirketleri ağlarına tüm sinyalleri sayısal formatta taşımak için yeni cihazlar eklemişlerdir. Şimdi ise telefon şirketleri dijital sinyalleri iş ve evlere genişletmek için telefon ağlarını telefon servisinden sayısal servise çevirmektedirler. Bu yeni ağlar birçok hızlarda binary veya sayısal grupların end-to-end bağlantılarını sağlamaktadırlar. Daha sonra kullanıcı devre üzerinde ses, video veya veri bilgisini çözümleyebilmek için uygun hızda bit grubunu seçecek ve kullanacaktır. Telefon şirketleri ise ISDN servisi sağlayan "dijital şirketler" olacaktır.

Analog iletişim

Analog iletişimde telefon veya veri iletişimi için birçok hatların her biri ayrı hat ve devreye ihtiyaç duymaktadırlar. Telefon sistemleri dünya çapında bağlantılı hatlara ve trunklara sahiptir. PC'ler yüksek hızlı analog ve dijital devreler kullanırken video sistemleri yüksek hızlı veya geniş bandlı devreler kullanırlar. Devrenin her tipi için kurulum, destek ve bakıma göre kendine ait problemleri vardır. Birçok durumda telefon şirketleri müşteriler için bir servisin karışıklığını ortadan kaldırmak için farklı servis organizasyonlarına sahiptirler.(Şekil-1)

Telefon şirketleri uzun mesafelerde iletilen ses kalitesinde problemlere de rastlamışlardır. Analog iletişim ve yükseltme işleminde, ses genellikle ses sinyali ile yükseltildiğinde sınırlamalara sahiptir. Bunun anlamı, analog sinyalin kaç defa yükseltilmesi ve tekrar düzenlenmesinde sınırlamaların olduğudur.

Analog iletişim sistemleri ses ve servis vermede zorluk yaşamaktadır. Genellikle telefon şirket teknisyenleri test veya bakım yapmadan önce analog iletişim sistemini devreden çıkarmak zorundadırlar.

Analog iletişim problemlerine ek olarak, telefon şirketleri müşterilerinden daha fazla servis ve daha geniş band genişlikleri konusunda baskıyla karşı karşıyadır. 1950 ve 60'larda telefon kullanımının büyümesiyle telefon şirket ihtiyaçlarına global olarak daha fazla ses devreleri eklenmesi sağlanmıştır.

Sayısal iletişim

1960'larda telefon şirketleri "dijital - sayısal" adı verilen iletişimin yeni formunu kullanmaya başladılar. Bu sistem onlara standart analog ses sinyallerini kabul etmeye ve onları uzun mesafeli iletişim ve ücretli ağlar için sayısal sinyale çevirmeyi sağlamıştır. Bu servis Kuzey Amerika'da "Service" ve Avrupa'da "E-Service" olarak adlandırıldı.

Bu sayısal sistem iletişim ve bakım maliyetlerini azalttığı için telefon şirketlerine büyük avantaj sağlamıştır. Bunun dezavantajı ise müşteri ofislerine direkt olarak genişletilememesi problemidir. Telefon şirketleri analog teknikleri kullanarak telefon devrelerinin çoğunu hala kullanmakta ve anahtarlamaktadır. Bu düzenlemelerden alınan müşterinin önemli isteği, uzun mesafeli konuşmalarda çok daha kaliteli sestir.

Telefon devreleri üzerinde iletişim için, PC'den alınan sayısal sinyalleri analog sinyallere çeviren modemlerin kurulmasında sarf edilen büyük çabalar kural dışıdır. Böylece sayısal sinyalleri analog sinyallere çeviren modemler için firmalar paralar öderken, telefon şirketleri dijital ağlarda analog sinyalleri taşımaktadırlar. Dijital sinyali alıp anolog'a çevirmek daha sorunken, analog sinyali dijitale çevirmek iyi bir yol değildi. Gerçekten modemler 56K hız limitlerine sahipken, sinyal aktüel olarak 64Kbps'luk sayısal taşıyıcıyla taşınmaktaydı.

Daha sonra telefon şirketleri sayısal servislerini müşterinin kendisinin analog to digital çevrimini kabul ederek genişletmeye başladılar. Sayısal çevrim müşteri ofislerine taşınarak, telefon şirketleri tek tip bir link sağlayabilmekte ve müşteri birçok servisi ayırt edebilmektedir. Bunun anlamı, müşteri telefon şirketinden tek bir link almakta ve telefon şirketi kolay bakıma sahip bir ağa sahip olmaktadır.(Şekil-2)

Sayısal ağlar ile her şey tek bir iletişim bağlantısıyla yapılabilmektedir. İlk önce PC sistemleri PBX'e veya diğer bir tip sayısal iletişim kontrollerine bağlanır. Bu PBX veya kontroller daha sonra telefon şirketine giden yüksek hızlı sayısal devrelere bağlanır. Gelen iletişim ses, veri, video veya imaj olarak ne olursa olsun genel sayısal formata dönüştürülür ve dünya çapındaki genel sayısal ağa taşınır.

İletişimleriniz için yalnızca tek bir tip devreye ihtiyacımız olduğu için, her şeyi sayısala çevirerek iletişimi daha kolay hale getiririz. Tüm olarak sayısal iletişimin kullanması kullanıcı ve telefon şirketlerine şu faydaları sağlar:

* Telefon şirketi için geri maliyet dönüşümü bakım maliyetlerinde önemli bir düşüş sağlar. Sayısal iletişim ağlarında yalnız tek bir tip sinyal olduğundan test ve bakım daha kolay olacaktır. Sayısal iletişim sistemleri hataları tespit edebilmekte ve back-up sistemlerle otomatik olarak bağlantı kurulabilmektedir. Daha düşük bakım maliyetinin bu dönüşü telefon şirketlerine daha büyük kazanç sağlayabilecektir.

* Son kullanıcı ve müşteriler için, tam olarak sayısal iletişimin kullanılması %50 veya daha fazla devre maliyetlerini azaltabilir. Sayısal devrelerin kullanımı ile kalite ve ses güvenirliliği de artacaktır.

Özel sayısal ağlar

Bir firmanın telefon şirketini pas geçerek kendi özel ağını kurması mümkündür. Sayısal servisler bu işlemi basit kılar. Çünkü iletilecek bilginin tipine bakmadan tek bir arabirime ihtiyaç vardır. Bugünkü pazarda son kullanıcı aşağıda görüldüğü gibi birçok sayısal iletim sistemini özel ağında kullanılabilir. Bugünkü özel sayısal ağlar şunlar olabilir (Şekil-3):

* Lokal telefon şirket bağlantıları atlanarak müşteri tarafındaki hem ulusal hemde uluslararası uydu istasyonları

* Kablosuz radyo sistemleri (50 mil uzaklığı destekleyen). Bazı durumlarda müşteriler bu linkleri back-up ve acil durum linki olarak kullanırlar.

* Fiber optik kablolar (Lokal ve binalar arasında çekilen)

* Telefon şirketlerince sağlanan özel ağlar

Dijital iletişimin geleceği

Bugünkü ofislerde iletişimlerin kullanımı masaüstünde basit telefonlardan öte gelişmektedir. Şekil 4'de görüldüğü gibi LAN'larda birbirine bağlı masaüstünde PC'lerle gelişme başladı. Modern PBX veya telefon sistemi sayısal formatta ses ve veriyi birleştiren karışık PC kontrollü sistemler olarak ortaya çıktı. Daha sonra video konferans gibi yeni dijital teknolojilerin kullanıcıları şirketlere dünya boyunca ofisler arasında toplantıların yapılmasını sağladı ve sonunda hesap ödemesi, hesap alımı ve geri ödeme gibi ana uygulamalar için destek sağlayan merkezi bilgisayar sistemi oluşturuldu. Bugün bu sistemlerin bir çoğu dünyadaki özel ve genel ağların diğer sistemleriyle iletişim yapmak için yüksek hızlı dijital kanallar üzerinden bağlanabilmektedir.

Günümüzde sayısal iletişimlerin kullanımı bu verimlilikte değildir ve sonuç olarak biz Şekil 5'de görüldüğü gibi yıllardır desteklenen anahtarlamalı sistemler ve ağlar görmekteyiz. Daha eski ağlar, hala daha eski cihazları kullanan yerlerdeki genel yaygın telefon servislerini sağlamaktadır. Yeni sayısal ağlar modern sayısal telefon ve diğer cihazlarla sayısal sinyallerin iletişimini ve bağlanmasını desteklemektedir. Her iki ağ da birbirleri arasındaki mevcut servislerin bağlanmasını ve sağlanmasına izin vermektedirler.

İki ağ arasında telefon çağrılarını ve diğer yaygın servisleri destekleyebilecek köprüler olmasına rağmen yeni bazı servisler yalnız sayısal ağlarda kullanılabilir.

Şekil 4'e tekrar bakarsak yeni sayısal ağlar sayısal band genişliğini basitçe sağlamaktadır. Bu nedenle telefon şirketleri diğer servislere erişmeyi sağlamak zorundadırlar. Bilgi servislerine erişmek için birçok ayrı hattan bağlamak yerine bir sayısal firmaya bağlanarak bu servisler alınabilir. Sayısal ağlarla aşağıdaki servisler alınabilir:

* Mevcut ve gelecek veri ağlarına erişim (Frame Relay, ATM, ISDN)

* Global elektronik mail servisleri

* Veritabanı ve diğer online veri servisleri

* Dünya çapındaki bilgi ağlarına erişim

* Video konferans

Yukarıdaki tüm servisler bir telefon kadar insanın uzağında olacaktır. Bugün kullanılan birçok sayısal devreler ya telefon şirketi veya mikrodalga, fiber optik veya uydu ile sağlanan özel servislerdir. Tek bir yaygın sayısal genel ağ kavramı geçmiş 10 yılda ISDN olarak çıkmaktadır.

--------------------------------------------------------------------------------

KAYNAKLAR

ETSI Teknik Raporu (Draft TR V0.43.0 1997/2) BRAN, Requirements and Architectures for

HIPERACESS fixed networks.

ETSI Teknik Raporu ( ETR 139 November 1994) , Radio in the Local Loop.

OECD Teknik Raporu (OCDE/GD(96) 181) , Alternatif Local Loop Technologies.

ETSI Teknik Raporu (ETR 306 November 1996) , Access Networks for Residential Customers