T.C.
KOCAELİ
ÜNİVERSİTESİ
MÜHENDİSLİK
FAKÜLTESİ
ELEKTRONİK VE
HABERLEŞME MÜHENDİSLİGİ BÖLÜMÜ
HABERLEŞME
ELEKTRONİGİ PROJESİ
KONU: BLUETOOTH
İLE KABLOSUZ HABERLEŞMEDE
HAZIRLAYAN:
ADI: M. CAN
SOYADI: BAŞKAN
NO: 990207074
Özet
Bluetooth,
kablosuz kısa-mesafeli, ses ve veri haberleşmesini sağlamak için
oluşturulmuş ve standard çalışmaları hala devam eden
bir sisteme verilen addır. Bugün pek çok insanın kullandığı televizyonların
uzaktan kumandası, aslında Bluetooth’un atası
sayılabilir. Ancak aradaki en büyük fark, şu an kullanılmakta olan uzaktan
kumandalar (TV vb.), IrDA (infra
Red Data Association),
kızıl ötesi ışık ile veri iletişimini sağlamaktadır. Bluetooth’da
ise 2.4 GHz’de radyo dalgaları kullanılmaktadır,
dolayısıyla IrDA gibi doğrudan görüş hattı
gerektirmemenin üstünlüğünü sunmaktadır. Bluetooth’un
kullanım alanı olabildiğince geniştir. Kısa-mesafeli haberleşmede hayal
edilebilecek pek çok şeye alt yapı sağlayabilmektedir. Bir kaç örnek vermek
gerekirse:
-Bilgisayarınızın,
yazıcınızın, farenizin kablolarını atabilir, tümüyle kablosuz bağlatıya geçebilirsiniz,
-Bluetooth
ile donatılmış cep telefonunuzu çantanızda taşırken, kulağınıza takılı olan
kulaklık-mikrofon ile telefon konuşmanızı yapabilirsiniz
Bluetooth
standardı 10 metre uzaklığa kadar ses ve veri haberleşmesinin sağlanmasını
öngörmektedir. Ancak opsiyon olarak bu uzaklık 100 metreye çıkabilmektedir.
Haberleşme radyo-link bir yapıyla sağlanmakta ve kanal başına asimetrik
723.2 kbit/sn, simetrik olarak ise 433.9 kbit/sn’lik veri haberleşmesini,
aynı anda 64 kbit’lik 3 adet senkron ses kanalını ve
aynı anda bir adet senkron ses, bir adet asenkron
veri kanalını da destekleyebilmektedir
Bluetooth is a system which is used voice and data communication. It supplies short-distance communication without cable. Acctually,
it is developed version to IrDA (Infra
Red Data Association).
IrDA is used T.V. control,computer... etc. But it isn’t so useful. When
we use IrDA
, receiver have to be face to
face by transreceiver
. it cause a lot of problems. And then
bluetooth is developed. It is better than
IrDA. it is used 2,4 Ghz RF (Radio frequency)
at bluetooth communation so being face
to face isn’t
a condition. Today, most of people use this system
at various area. For example;
-computer’s printer and mouse;
-pocket phone’s earphones , microphone
-at bridge and motorway entrance
(automatic transition system OGS”)
BLUETOOTH
Kablosuz
Bağlantı:
Son yıllarda adı sıkça duyulmaya başlanan Bluetooth
nedir? Daha çok bilgisayarlarla yazıcılar arasındaki kablonun yerini alacağı
vurgulanan Bluetooth acaba daha başka neler
getirecek? Ne gibi uygulama alanları olabilir? Teknik altyapısı nasıldır? İsmi
neden Bluetooth’dur? Bu gibi soruların yanıtları kısa
ve anlaşılabilir bir dille aşağıda yanıtlanmaya çalışılmıştır.
Bluetooth nedir?
Bluetooth,
kablosuz kısa-mesafeli, ses ve veri haberleşmesini sağlamak için
oluşturulmuş ve standard çalışmaları hala devam eden
bir sisteme verilen addır. Bugün pek çok insanın kullandığı televizyonların
uzaktan kumandası, aslında Bluetooth’un atası
sayılabilir. Ancak aradaki en büyük fark, şu an kullanılmakta olan uzaktan
kumandalar (TV vb.), IrDA (infra
Red Data Association),
kızıl ötesi ışık ile veri iletişimini sağlamaktadır. Bluetooth’da
ise 2.4 GHz’de radyo dalgaları kullanılmaktadır,
dolayısıyla IrDA gibi doğrudan görüş hattı
gerektirmemenin üstünlüğünü sunmaktadır.
Bluetooth ismi:
Bluetooth adı,
940 ve 981 yılları arasında yaşamış olan, Danimarka kralı Harald
Blatand’dan gelmektedir. Kral Blatand
yönetimi süresince ülkesindeki insanların birbirleriyle konuşmalarını
dolayısıyla yakınlaşmalarını sağlamıştır ve Danimarka ile Norveç’i
birleştirmiştir. Aslında bir Viking olan kral Blatand’ın adı İngilizceye Bluetooth olarak geçmiş, kısa-mesafeli haberleşme sistemi
fikrini ortaya atanlar tarafından bu sisteme, Kral Harald
Bluetooth’un anısına atfen, Bluetooth
adı verilmiştir. Bugün, insanların birbirleriyle konuşmasını salık veren ve
Norveç ile Danimarka’nın birleşmesini sağlayan Kral Bluetooth’un
adı, cihazların birbiriyle haberleşmesini ve bilgisayarlar ile telekom dünyasının birleşmesini sağlayan sistemin adıdır.
Bluetooth fikri:
Bluetooth fikri ilk kez 1994 yılında Ericsson firması tarafından gündeme getirilmiştir. İlk
olarak cep telefonları ile dizüstü bilgisayarları biribirine kablosuz olarak bağlama düşüncesiyle ortaya
çıkmış, daha sonra mobil veri (data) kullanımının daha çok artacağı görülünce
tüm kısa-mesafeli veri ve ses haberleşmesini içerisine alacak bir sisteme
dönüştürülmüştür. Önümüzdeki yıllarda, daha önce mobil ses iletişimi
gelişiminde olduğu gibi, mobil veri iletişimininde
yaygılaşacağına kesin gözüyle bakılmaktadır. Bu gelişimin Bluetooth
ile birlikte olacağı ise kaçınılmazdır.
Bluetooth Özel Çalışma Grubu (Bluetooth
SIG):
İster haberleşme, isterse farklı bir alan
olsun, Dünya genelinde standartlar devletin kontrolündeki belli kurumlar veya
kar-gütmeyen organizasyonlar tarafından belirlenir. Örneğin Avrupa’daki
haberleşme sistemlerinin standartları ETSI tarafından, Amerikadaki
bazı standartlar ise ANSI tarafından tanımlanır. Türkiye’de ise TSE pek çok
standardı belirler ya da ETSI gibi gruplar ile işbirliği yaparak bu
standartları oluşturur. Bluetooth ise bu konuda
farklı bir yapıya sahiptir. Geleneksel yapılanmanın tersine Bluetooth
standartları Bluetooth SIG (Special
Interest Group) adı verilen
Bluetooth Özel İlgi Grubu tarafından
belirlenmektedir. Bu grup ilk olarak Ericsson, Nokia, IBM, Intel ve Toshiba
tarafından kurulmuş, daha sonra bu gruba aralarında Motorola,
3Com, Microsoft, Lucent, Qualcomm
gibi dev firmaların da bulunduğu yaklaşık 1500 firma katılmıştır. Bu firmalar
sürekli bir işbirliği içerisinde çalışmalarını sürdürmektedirler.
Bluetooth
standartları, diğer standartların aksine, tümüyle ücretsiz olarak herkese açık
standartlardır.
Bluetooth’un kullanım alanı:
Bluetooth’un
kullanım alanı olabildiğince geniştir. Kısa-mesafeli haberleşmede hayal
edilebilecek pek çok şeye alt yapı sağlayabilmektedir. Bir kaç örnek vermek
gerekirse:
-Bilgisayarınızın,
yazıcınızın, farenizin kablolarını atabilir, tümüyle kablosuz bağlatıya geçebilirsiniz,
-Bluetooth
ile donatılmış cep telefonunuzu çantanızda taşırken, kulağınıza takılı olan
kulaklık-mikrofon ile telefon konuşmanızı yapabilirsiniz,
-Arabanızla yolculuk ederken
arabanızda bir sorun olduğunda Bluetooth’lu arabanız
ve cep telefonunuz aracılığı ile arabanızın tüm diyagnostik
bilgilerini servise aktarabilir, hatta servisin aynı altyapı üzerinde arabanıza
müdahale etmesini sağlayabilirsiniz,
-Amerika’da, tümüyle Bluetooth altyapısına geçmiş olan “Holiday
Inn Hotel”in lobisinde
otururken, cebinizden Bluetooth’lu “e-mail
kalem”inizi çıkarıp bir kağıdın üzerine istediklerinizi yazip
“Gönder” tuşuna basarak e-postanızı gönderebilirsiniz.
-Bluetooth’lu
arabanızla Boğaz Köprüsünden veya herhangi bir otoyol gişesinden beklemeden
geçiş yaparken arabanız gişe ile haberleşip kredi kartınızdan gerekli ödemeyi
otomatik olarak yapabilir. Aynı araçla, aynı işlemi Avrupa gezisine
çıktığınızda da yapabilirsiniz.
Daha pek çok bunlar gibi pek çok
örnekler verilebilir.
Teknik
altyapı:
Bluetooth
standardı 10 metre uzaklığa kadar ses ve veri haberleşmesinin sağlanmasını
öngörmektedir. Ancak opsiyon olarak bu uzaklık 100 metreye çıkabilmektedir.
Haberleşme radyo-link bir yapıyla sağlanmakta ve kanal başına asimetrik
723.2 kbit/sn, simetrik olarak ise 433.9 kbit/sn’lik veri haberleşmesini,
aynı anda 64 kbit’lik 3 adet senkron ses kanalını ve
aynı anda bir adet senkron ses, bir adet asenkron
veri kanalını da destekleyebilmektedir
Frekans bandı 2.4 GHz
ile 2.48 GHz arasındadır. Bu bandın kullanımı
lisanssız olup endüstriyel, bilimsel ve medikal (ISM) bant olarak
adlandırılmaktadır. Kanal sayısı 1 MHz’lik
aralıklarla toplam 79 adet olmakla birlikte Fransa ve Japonya’da 23 adedi
kullanılmaktadır. Giriş tekniği olarak, Zaman Bölmeli Çoklu Giriş (TDMA, Time Division Multiple Access) tekniğinin
bir türevi olan Zaman Bölmeli İkileme (TDD, Time Division
Duplexing) tekniği kullanılmaktadır. Çevre
gürültülerine bağışık olabilmesi için ise Frekans Atlamalı Yayılmış Spectrum (FHSS, Frequency Hopping Spread Spectrum) tekniğini FM modülasyonla birleştirerek
kullanmaktadır. Taşıyıcı frekansı saniyede 1600 atlama yapmakta, bir başka
değişle saniyede 1600 defa kanal değiştirmekte, dolayısıyla ortam gürültüsü ve
karışımdan etkilenme asgari düzeye inmektedir. Temel band
(Baseband) modülasyonu olarak da GFSK (Gaussian Frequency Shift Keying) modülasyon tekniği
kullanılmaktadır.
RF (Radyo Frekansı) çıkış gücü
nominal 0dBm (1 mW), opsiyon olarak da 20dBm (100 mW) olarak belirlenmiştir.
Bluetooth’un cihaz başına hedef maliyeti ise 5 USD’nin
altındadır.
Evrensel Olarak Onaylanmış
Teknoloji
Her Bluetooth
cihazı tek ve eşsiz bir kimliğe sahiptir. Bluetooth
teknolojisine sahip bir ekipman çevresinde Bluetooth
özelliğine sahip başka ekipmanlar olup olmadığını araştırır. Temas halinde,
sistemlerin bağlantı kurup kurmayacaklarını belirlemeleri amacıyla sistemler
arasında bir bilgi alışverişi gerçekleştirilir. İlk karşılaşma sırasında Bluetooth cihazları kişisel kimlik numaralarını (Personal Identification Number – PIN) birbirlerine gönderir. Bundan sonra, daha
fazla teşhis işlemine gerek yoktur. Bir Bluetooth
hücresi içinde aynı anda en fazla sekiz cihaz çalışabilir. Üstelik her Bluetooth cihazı aynı anda farklı hücreler içinde aktif
olabilir.
|
|
|
|
|
Resim 1. Yerel kablosuz bağlantıya sahip
bir kullanıcı modeli. Uygulamalar yakın gelecekte hizmete girecek. |
Bluetooth
Ürünleri ve Geliştiriciler için Ürün Desteği
Önceden de bahsedildiği gibi, Bluetooth’un kabul edilebilir hale gelmesi için
telekomünikasyon, PC ve diğer elektronik sistem geliştiricilerinin çoğunluğunun
bu teknolojiyi ürünlerine dahil etmeleri gerekiyor. Bluetooth’un
entegrasyonu bağlamında, en sofistike olanlardan acemilere kadar her düzeyde
geliştirici söz konusu. Bu yüzden Ericsson farklı
müşterilerin ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her bir müşteri için ayrı bir
izleme stratejisi geliştirdi. Ericsson bir Bluetooth Starter Kit ve Bluetooth
değerlendirmelerinde kullanılmak üzere komple bir Bluetooth
Developer Kit sunuyor. En
son olarak Ericsson yazılım yığınını desteklemek
amacıyla Symbionics ile ortak oldu.
Bluetooth
ile Karar Aşaması
Pek çok geliştirici için en kolay çözüm Ericsson’dan
komple bir Bluetooth modülü satın almak. Bluetooth modülü RF (radyo frekansı) ve baseband
devreleri, FLASH bellek ve ilgili yazılımları içeriyor. Bununla birlikte, eğer
geliştiriciler Bluetooth baseband’i
(EBC) kendileri entegre etmek isterlerse sadece bir Bluetooth
RF modülü satın almaları yeterli. Bluetooth RF modülü
Bluetooth RF arabirim spesifikasyonlarıyla
uyumlu olacak biçimde tasarlandı. Kendi entegrasyonlarına girişmeden önce
geliştiriciler ürünlerin piyasaya çıkış zamanını, üretim çemberini ve kârlılığı
dikkatlice gözden geçirmeliler.
Bluetooth
için Mikroelektronik Devreler
Bluetooth modül gelişim planı ASIC gelişim planıyla
yakından ilgilidir. Birinci nesil Bluetooth
modüllerinde RF ASIC, biCMOS teknolojisi
kullanılarak; baseband ASIC ise CMOS (Complementary Metal-Oxide Semiconductor) teknolojisine dayanarak tasarlandı. ASIC
silikon teknolojileri tarafından izlenen genel yaklaşım daha küçük geometriye
ve daha düşük besleme voltajına sahip işlemciler üretme yönünde. Bu yaklaşımla
birim fonksiyon için yapılan masraf azaltılırken, diğer yandan daha yüksek
entegrasyon düzeyi de sağlanmış oluyor. Bununla birlikte, gelecek nesil
ürünlerin pek çoğu tek çipli modül uygulamalarından
yararlanacak olsalar da, iki çipli çözümlerin optimal entegrasyon düzeyi sağladığı uygulamalar da var
olmaya devam edecek.
ASIC ve Modül Entegrasyonunun Optimum
Düzeyleri
En uygun entegrasyon düzeyini ilgilendiren kararları etkileyebilecek çeşitli
faktörler şu şekilde sıralanabilir:
|
|
Devrelerin uygunluğu – Dijital ve RF
devreleri birbiriyle uyuşmuyor. |
|
|
Fonksiyonel denge – Gelecekteki
ürünler baseband ASIC’e
geçişte ilave fonksiyonların teminini gerekli kılabilir. Ya da RF
arabiriminin kararlı konumunu bozmadan daha ucuz bir işlemciden yararlanmayı
gerektirebilir. |
|
|
Maliyet – Tercih edilen teknolojiye
bağlı olarak birden fazla çip gerektiren çözümler
tek çipli çözümlerden daha az maliyetli olabilir. |
Üretim Çemberi ve Kârlılık
Yeni bir ürün piyasaya çıktıktan sonra satış miktarları kısa bir süre için
artar. Bu başlangıç periyodunun ardından satışların sabit kaldığı uzun bir
periyot gelir. En sonunda ya pazar talebi azaldığı için ya ürünün yerini başka
bir ürün aldığı için yahut da ürünün modası geçtiği için satışlar düşmeye
başlar (Şekil 3).
|
|
|
|
|
Resim 3. Tipik bir üretim çemberi. |
Ürün geliştirme maliyetleri telafi
edilene kadar başlangıçtaki satışlar kâr getirmez. Bu dönüm noktası aşılır
aşılmaz, birim başına kârlılık artar. Bunun nedeni, son üründe ve üretimde
yaşanılan gelişmelerdir. Yine de zamanla, fiyatlardaki erozyon ve artan rekabet
neticesinde birim başına kârlılık azalmaya başlar.
Burada dikkate alınması gereken en temel
husus, ürün çemberinin sonunun ‘zaman içinde sabit’ olarak düşünülmesi
gereğidir. Sonuç olarak, ürünlerin piyasaya sürülmesinde yaşanan herhangi bir
gecikme üretim çemberinin en kârlı döneminde kâr kaybına neden olacaktır. Şekil
4’te ASIC çip ailesinin geliştirilmesinde yaşanan
tipik aşamalar gösteriliyor. Birinci nesil ürünlerin geliştirilmesi yaklaşık
iki yıl alıyor. Daha sonraki her nesil yaklaşık bir yıl içinde geliştiriliyor.
ASIC gelişim çemberleri ürün geliştirilmesi açısından kritik önem taşıyor.
|
|
|
|
|
Resim 4. ASIC çip
ailesinin geliştirilmesi için gerekli tipik bir süreç. Birinci nesil son
ürünlerin geliştirilmesi yaklaşık iki yıl alıyor. Sonraki her neslin
geliştirilmesi için yaklaşık bir yıl geçiyor.
|
|
ASIC Teknolojisi ve Çip
Haritaları |
Şekil 5 Bluetooth
ASIC’leri için ASIC teknoloji haritasını gösteriyor.
RF çipleri söz konusu olduğunda ürünlerin ticari
anlamda kullanılabilirliği, her nesil için hangi ASIC teknolojisinin
kullanılacağını belirler. Sayısal CMOS teknolojisi hemen hemen
her zaman daha ileri düzeydedir. Bu nedenle baseband ASIC’lerin tamamı genellikle daha küçük geometriye sahip
olacak şekilde tasarlanabilir. Yine de, ikinci nesil ürünler için baseband ASIC tasarımı 0.25 mikrometre teknoloji düğümünde
kalır. Böylece tek çipli bir biCMOS
çözümü kapsamında baseband ASIC teknolojisi RF ASIC
ile birleştirilebilir. Üçüncü nesil ASIC’lerin tümü
0.15 mikrometre CMOS teknolojisine dayanıyor. Bu durumda, ayrı bir RF ASIC
temin etmenin başlıca sebebi sadece RF modülüne gereksinim duyan
geliştiricilere destek olmaktır.
|
|
|
|
|
Resim 5. Tipik teknoloji yol haritası. |
Şekil 6 karşılık gelen çip haritasını gösteriyor. Üçüncü nesil ASIC’ler
önceki nesillerde mevcut olan harici FLASH belleğini bünyelerine katıyor. Bu,
ancak ürün işlevselliği kararlı konuma geldiği taktirde gerçekleştirilebilir.
|
|
|
|
|
Resim 6. Tipik çipset
yol haritası. |
Paketleme
Flip-chip ve modül
teknolojilerinde yaşanan son gelişmeler devreler üzerindeki problemli
bölgelerin denetlenmesi ve en aza indirilmesi açısından fazlasıyla yarar
sağlar. Ayrıca bu gelişmeler toplam maliyeti azaltır ve ASIC bağlantı katmanlarıyla
ilgili olarak nispeten daha esnek gereksinimleri ortaya çıkarır.
RF Modül Tasarımı
Kablosuz haberleşme transceiver fonksiyonu bir RF
entegre devresi (IC) ve tek bir modüle entegre edilmiş 50 kadar ayrık
bileşenden oluşur (Şekil 7 ve 8).
|
|
|
|
|
Resim 7. Ericsson
Microelectronics’in Bluetooth
kablosuz haberleşme modülünün resmedilmiş hali. Yükseklik: 1.66 mm; genişlik:
10.2 mm; derinlik: 14.0 mm. |
|
|
|
|
|
Resim 8. Bluetooth
kablosuz haberleşme modülünün fotoğrafı. |
Teknoloji ve tasarım seçimini etkileyen
önemli faktörler şunlardır:
|
|
Küçük boyutlar (en fazla 1.6 mm
yüksekliği içerecek şekilde) |
|
|
Düşük maliyet ve çok miktarda üretim
becerisi |
|
|
Birçok uygulamaya dahil edilebilecek
biçimde yeniden kullanılabilir bir modül |
Fonksiyonun, tek yüzeyi monte edilebilir
bir cihaz olarak paketlenmesine çok önceleri karar verildi. RF entegre
devresinin boyut kısıtlamaları, ürün geliştiricileri flip-chip montajını seçmeye yöneltti. Flip-chip, entegre devre içindeki işlemcinin seramik alt tabaka
üzerine lehim tanecikleri ile bağlanması esasına dayanan bir teknoloji. 25
yıldan beri kullanımda olan bu teknoloji en son ‘montaj ve bağlantı’ çözümü
olarak ele alınmakta. Bununla birlikte, yakın bir zamana kadar bu teknoloji
sadece birkaç şirket tarafından dikkate alınan lüks ve maliyetli bir çözümdü.
Küçük boyut, flip-chip ile uyumluluk gereği, yüksek frekansta yeterli
performans gereksinimleri ve mekanik özellikler geliştiricileri düşük
sıcaklıklı seramik alt tabakaları (LTCC) seçmeye yöneltti. Bu karar LTCC
teknolojisinin hazır ve gelişmiş olmasına, satıcılar arasındaki uyuma ve daha
yoğun entegrasyonların gelecek için ümit veriyor olmasına dayanıyordu.
LTCC tekniği mühendislerin anten
filtresine ve alt tabaka içindeki alıcı (RX) ve vericilere (TX) mikrodalga
yapıları entegre etmelerine imkan veriyor. Kritik voltaj kontrollü osilatör
(VCO) tankının lazer ile dengelenmesi yüksek performans sağlıyor. Bileşenlerin
sıkıştırılarak paketlenmesi ve alt tabaka içindeki fonksiyonların entegrasyonu,
alt tabakanın en üst ve iç katmanlarının dengeli ve verimli kullanımını
sağlıyor.
Tasarımın iki temel unsuru var: Basitlik
ve bilinen, yaygın teknolojilerin kullanılması. Modül tek bir tarafta monte
edildiği için (tek taraflı montaj) tüm bileşenler tek bir lehim işlemiyle
birleştirilebilir. Alt tabaka içindeki topraklama plakası ve çevresindeki BGA (Ball Grid Array)
lehim tanecikleri elektriksel bir kalkan oluşturuyor.
Bluetooth
Modülü
Ericsson kısa menzilli bir Bluetooth
modülü geliştirdi. Bu Bluetooth modülü baskılı devre
üzerine monte edilmiş üç temel işlevsel parçadan oluşuyor: Baseband
denetleyicisi, FLASH bellek ve RF modülü. Bluetooth
modülü USB (Universal Serial
Bus) ve UART (Universal Asynchronous Receiver/Transmitter) ile veya PCM (Pule Code Modulation) arabirimleriyle
uyumludur. Bluetooth modülü ayrıca ses ve veri
transmisyonunu destekler. Bu modülün kullanımı için önerilebilecek uygulama
alanlarının kapsamında şunlar yer alır:
|
|
Taşınabilir bilgisayarlar |
|
|
Avuç içi cihazları |
|
|
Kameralar |
|
|
Mobil telefon aksesuarları |
|
|
Bilgisayar çevre elemanları |
|
|
Sabit bağlantılı erişim ağlarına
arabirimler |
Bluetooth
Özelliğine Sahip Ürün Tasarımı
Bluetooth
özelliğine sahip tam bir ürün tasarımından önce şu üç alana dikkat edilmesi
gerekir:
|
|
Bluetooth
donanımı, firmware’i (donanım ve yazılım arasında
kalan katman) ve yazılımı |
|
|
Anten tasarımı ve üretimi |
|
|
Uygulamaya özel yazılım programcılığı |
NOT: Aşağıda
yer alan içerikte Ericsson Bluetooth
modülünün (veya bir RF modülü ile bir ayrık çözümün) ve işletim sisteminden
bağımsız bir yığının (stack) kullanıldığını varsaydık
(Şekil 9).
|
|
|
|
|
Resim 9. Ericsson’un
kablosuz haberleşme modülü ve işletim sisteminden bağımsız yazılım yığını. |
Uygulama
Bluetooth için bir süredir pek çok önemli uygulama
tanımlanıyor. Bunların çoğu halihazırda iletişimi ve veri transferini kablo
veya IRDA (Infrared Data Association)
bağlantıları üzerinden (bazı durumlarda da floppy
disk üzerinden) gerçekleştiriyor. Bununla beraber, Bluetooth
tamamen yeni uygulama alanları oluşturma potansiyeline sahip. Bir uygulamanın Bluetooth teknolojisi kullanılarak nasıl
gerçekleştirileceğine karar verilmesi gerektiğinde mühendisler ilk önce Bluetooth profilini ortaya çıkarmalılar: Tüm Bluetooth cihazları Bluetooth
profil spesifikasyonu tarafından öngörülen
profillerden birine veya bir çoğuna uymak zorundadır (Şekil 10). Bluetooth profil spesifikasyonu
zorunlu ve opsiyonel mesajları, prosedürleri ve
özellikleri belirler. Farklı kullanım modelleri için farklı profiller
tanımlanır. Bunun başlıca nedeni cihazların birlikte uyum içinde
çalışabilirliğidir. Standart bir profille uyumlu olmayan yeni hizmetler de
uygulanabilir. Ancak bu tür hizmetler standart dışı Bluetooth
profilleri olarak adlandırılmalıdır.
|
|
|
|
|
Resim 10. Specification
1.0A içinde yer alan profiller. |
Mekanik
Cihaz paketlerinin tanımlanmasına veya seçimine ürün geliştirme aşaması
sırasında, mümkün olduğunca erken başlanmalıdır. Dikkate alınması gerekli
başlıca nüanslar şunlardır: Paketleme malzemeleri, problem oluşturabilecek
etkiler ve büyüklük.
Çoğunlukla yeni bir paketin tasarımdan
seri üretime geçmesi için altı ila 12 ay arasında bir süre gereklidir. Ürün
mekaniği bileşenlerin seçimi ve anten kurulumu üzerine kısıtlamalar
getirmektedir.
Bluetooth
Bileşenleri
Ericsson’un Bluetooth
bileşenleri kullanılarak fiziksel donanımın gerçekleştirilmesinde, tercih
edilecek çözümün ayrık veya modüler olmasını etkileyecek etmenler uygulamanın
yükseklik ve büyüklük kısıtlarıdır. Bluetooth
bileşenleri kapsamında
|
|
Ericsson
Bluetooth modülü, |
|
|
Bluetooth
RF modülü, baseband, FLASH ve ilgili bileşenler yer
alır. |
Ericsson’un
Bluetooth modülü ve işletim sisteminden bağımsız
yazılım yığını sayesinde geliştiricilerin yazılım ve donanım çekirdeğindeki pek
çok işleri uygulama katmanına kaydırılabilir.
Antenler
Anten tasarımı fiziksel alanın
varlığından veya eksikliğinden etkilenir (fiziksel hacim itibariyle). Sonuç
olarak ürün geliştiricilerin projenin ilk safhalarında anten tasarımcılarından
bilgi edinmeleri gereklidir. Alan (hacim), ürünün paketleme malzemesi ve üretim
toleransları önemli parametrelerdendir. Ürünün mekanik yapısının tasarımı
sırasında, geliştiricilerin her yöne bakan (omnidirectional)
veya yüksek kazançlı anten tiplerinden hangisini kullanacaklarına karar vermiş
olmaları gereklidir. Ericsson bu konuda bilgi ve
destek sağlayabilir.
Ericsson
Bluetooth Geliştirme Araçları
Ericsson tarafından sağlanan geliştirme araçları
uygulamaya özel yazılım ve donanım tasarımlarını çok kolaylaştırmaktadır. İki
ayrı donanım platformu mevcuttur:
Ericsson
Bluetooth Development Kit: Ayrık bileşenler ihtiva eder. Tüm donanım
arabirimlerine erişim sağlar. Bu kit, Bluetooth ürünlerinin geliştirilmesinde standart bir
platform olarak nitelendirilebilir.
Ericsson
Bluetooth Starter Kit: Bluetooth işlevlerinin
gerçekleştirilmesi için Bluetooth modülünü kullanır.
Aşağıdaki uygulama program arabirimleri
(API) her kit içinde mevcuttur:
|
|
HCI üzerinde API |
|
|
RFCOMM üzerinde API |
|
|
SDP üzerinde API |
Pek çok profil RFCOMM protokolüne ve
RFCOMM üzerine çalışan uygulamaya özel yazılımlara gereksinim duyar.
Ericsson
Bluetooth Hardware ve Firmware’i
Bluetooth modülü ile veya karşılık gelen ayrık çözüm
ile kullanılan üç adet donanım arabirimi mevcuttur:
|
|
PCM arabirimi üzerinden UART ve PCM, |
|
|
USB arabirimi üzerinden USB, |
|
|
Denetim ve veri transmisyonu için
kullanılan UART veya USB. |
Tercih edilen donanım arabirimi için bir
HCI sürücüsüne ihtiyaç vardır. Bu sürücü Bluetooth
modülünü yönlendirir. Bluetooth modülü host uygulamadan HCI komutlarının alınması ve host uygulamaya HCI olaylarının gönderilmesi için gerekli
işlevleri yerine getirir, bağlantıların kurulmasını ve saatin kontrol altında
tutulmasını sağlar. Bluetooth modülü ayrıca veri ve
ses trafiğinin gerçek anlamda transmisyonunu da idare eder. HCI komutlarının,
olaylarının, veri paketlerinin ve diğer Bluetooth
protokollerinin formatları Specification of the Bluetooth Systems
v1.OA. içinde formalize edilmiştir.
İşletim Sisteminden Bağımsız Yazılım
Yüksek katman protokolleri kaynak kod içinde uygulanmaktadır. Ericsson Bluetooth ürünlerini
kullanan cihazların seri üretimi için Ericsson,
işletim sisteminden bağımsız, (ANSI C kodunda yazılmış) taşınabilir yazılım
yığınlarına ruhsat veriyor. İşletim sisteminden bağımsız uygulama yığını
sayesinde yazılım geliştiriciler yalnızca uygulamaya özel yüksek katmanlarla
çalışmak zorundalar. Yine de, uygulama yazılımlarının tümünün profil spesifikasyonlarıyla (Specification
of the Bluetooth Systems v1.OA) uyumlu olması gerekli.
Yeterlik:
Bluetooth SIG resmi bir yeterlik program taslağı
hazırladı. Bu programı geçmek için tüm ürünlerin aşağıdaki Bluetooth’a
özel kriterlere adeta yapışmış olmaları lazım (Ericsson
Bluetooth modülünü kullanıyor olmak ilk iki kriteri
sağlamış oluyor):
|
|
Radyolink bağlantısı |
|
|
Protokoller (alt katmanlar) |
|
|
Profiller |
|
|
Son kullanıcı bilgileri |
Yeterlik programı, ürünlerin birlikte
uyum içinde çalışmalarını ve radyolink bağlantı kalitesini garanti ederek Bluetooth markasının değerini koruyor. Ürünleri yeterlik
programından geçen üreticiler IP ruhsatı almaya ve Bluetooth
markasını kullanmaya hak kazanırlar.
Ürün Cinsinin Onaylanması:
Bir ürünün belirli bir ülkenin pazarına girmesinden önce, ürünün cinsinin
ulusal ve bölgesel düzenlemelere uygun olarak onaylanması gerekir. Düzenlemeler
aşağıdaki ölçütlere göre gruplara ayrılır:
|
|
Spektrum kısıtları |
|
|
Radyolink ve telekomünikasyon
gereksinimleri |
|
|
Elektromanyetik uyumluluk (EMC) ve
güvenlik |
|
|
Telefon şebekesine bağlantı ve
şifreleme |
|
|
Etiketleme, test raporları ve
prosedürleri |
Ericsson’un
Bluetooth modülü FCC (Federal Communications
Commission) ve ETSI (European
Telecommunications Standards
Institute) tarafından belirlenen düzenlemelere uygun
olarak bir ön onaydan geçecek. Üstelik Bluetooth
modülü, cihazları gerekli tüm test kiplerinden (mode)
geçirebilecek prosedürleri de içeriyor.
Sonuç
Mayıs 1998’te Ericsson, IBM, Nokia,
Intel ve Toshiba tarafından tanıtılan ve bir kablosuz
teknoloji standardı olan Bluetooth iki veya daha
fazla cihazı bağlamak için kısa menzilli radyo sinyalleri kullanıyor. Söz
gelişi, mobil telefonlar, bilgisayarlar, avuç içi cihazları, ev aletleri,
otomobiller, ticari elektronik eşyalar ve ofis ekipmanları Bluetooth
teknolojisi kullanılarak birbirine bağlanabilir. Bu teknoloji sayesinde en
fazla sekiz cihazın birbiriyle bağlanması mümkün oluyor.
Bluetooth
modülü, Bluetooth iletişimi için çok çeşitli
uygulamalarda kullanılmak amacıyla, kolaylıkla tasarlanabilen, Ericsson Microelectronics’in
geliştirdiği standart bir bileşen. Entegre devrelere geliştirilmiş flip-chip’lerin eklenmesi; düşük
sıcaklıklı seramik alt tabakanın ve BGA’lerin
kullanımı sayesinde kablosuz haberleşme modülünün boyutu oldukça küçüldü. Ericsson, modülün büyük miktarlarda seri üretimine 2000
yılının ilk çeyreği içinde başlayacak.
Ericsson’un
Bluetooth modülünü, işletim sisteminden bağımsız
yazılım yığınını ve Bluetooth özelliğine sahip cihaz
tasarımının parçası olan diğer bileşenleri kullanan şirketler, bu sayede AR-GE
kaynaklarını uygulamaya özel donanım ve yazılım geliştirme üzerine
odaklayabilirler.
Ericsson
Mayıs 1999’da Ericsson Bluetooth
Developer Kit’i piyasaya
sürdü. Ericsson Bluetooth Developer Kit, geliştiricilerin Bluetooth uygulamalarını daha az sürede ve daha düşük
maliyetle tasarlamaları için esnek bir ortam sağlayan ekipmanlardan oluşan bir
‘alet kutusu’. Bu kit sayesinde geliştiriciler Bluetooth teknolojisini çok çeşitli elektronik cihazlara
entegre etme imkanına da sahip oluyorlar.
Kaynak : “Ericssoon communication systems “, November
2002’, Turkey